Trong các giao dịch thanh lý kim loại phế liệu, độ sạch và tình trạng bề mặt của sắt thép là căn cứ quan trọng nhất để các vựa thu gom và nhà máy luyện kim chốt giá. Rất nhiều chủ thầu, chủ xưởng cơ khí thường chủ quan gom phế liệu để ngoài trời mưa nắng lâu ngày, dẫn đến hiện tượng sắt bị oxy hóa tạo thành các lớp rỉ sét dày cộp. Tình trạng rỉ sét nặng không chỉ làm giảm thẩm mỹ mà còn tác động trực tiếp đến trọng lượng thực tế, tỷ lệ thu hồi kim loại và khiến mức giá thu mua bị sụt giảm nghiêm trọng.

Cơ Chế Tạo Rỉ Sét Và Bản Chất Suy Giảm Thép

Rỉ sét là sản phẩm của phản ứng điện hóa giữa sắt (Fe), oxy (O₂) và độ ẩm môi trường (H₂O), hình thành oxit sắt ngậm nước. Quá trình này gây ra hai biến đổi lớn:

• Tăng thể tích xốp ảo: Lớp rỉ sét có cấu trúc xốp rỗng, nở rộng thể tích gấp nhiều lần so với kim loại nguyên bản. Nó hoạt động như một miếng bọt biển hút và ngậm nước mưa, hơi ẩm cùng đất cát bên ngoài.
• Mất kết cấu chịu lực: Lớp thép đặc chịu lực bên trong bị ăn mòn rỗ bề mặt, bong tróc thành từng lớp vảy giòn, dễ vụn nát khi va đập hoặc chịu rung lắc.

>>> Xem thêm: Giá sắt thép phế liệu hôm nay cập nhật mới nhất

Tác Hại Trực Tiếp Đến Tỷ Lệ Hao Hụt Khi Cân Đo

Hiện tượng sắt bị rỉ sét nặng gây sai lệch khối lượng giao dịch và dẫn đến những tranh cãi gay gắt về tỷ lệ trừ hao giữa bên mua và bên bán:

• Trọng lượng nước ngậm và đất cát bám dính: Sau những trận mưa hoặc do bãi tập kết ẩm thấp, lớp rỉ xốp hút lượng nước rất lớn. Khi đưa lên bàn cân, trọng lượng này được tính gộp nhưng thực tế không mang giá trị kim loại. Do đó, các đơn vị thu mua bắt buộc phải áp dụng tỷ lệ trừ lùi độ ẩm từ 5% đến 15% tổng khối lượng.
• Hao hụt cơ học trong quá trình bốc dỡ, vận chuyển: Khi xe cẩu nâng hạ hoặc xúc lật gom hàng, các mảng rỉ mục nát sẽ vỡ vụn thành bột ba dớ mịn và rơi vãi xuống nền bãi. Lô hàng hàng chục tấn sau khi bốc lên xe và cân tại trạm có thể hao hụt vài tạ chỉ vì phần vảy rỉ bị rơi rụng dọc đường.

>>> Xem thêm: Đại lý thu mua phế liệu sắt giá cao, thu gom siêu tốc tận nơi

Ảnh Hưởng Tiêu Cực Đến Định Giá Khi Đưa Vào Lò Nấu

Nhà máy luyện kim không mua phế liệu để tích trữ mà mua tỷ lệ kim loại thu hồi (Fe) sau khi nung chảy. Rỉ sét nặng làm biến dạng bài toán kinh tế của đơn vị nấu luyện vì những lý do sau:

• Tỷ lệ cháy hao và sinh xỉ cực cao: Trong lò luyện thép bằng hồ quang điện (EAF) hoặc lò cao, oxit sắt không tạo ra thép lỏng trực tiếp mà bị oxy hóa tiếp hoặc hóa xỉ trôi nổi lên trên. Nếu sắt đặc loại 1 có tỷ lệ thu hồi đạt 95% – 98%, thì sắt rỉ sét nặng chỉ đạt khoảng 70% – 80%, thậm chí thấp hơn nếu bị mục nát sâu.
• Tốn thêm điện năng và phụ gia khử oxit: Để khử hết lượng oxy trong lớp oxit sắt, nhà máy phải tiêu tốn thêm lượng than điện cực, hợp kim nhôm, silic khử oxy và tiêu hao điện năng nung chảy gấp rưỡi so với sắt sạch.
• Bị đánh tụt hạng phân loại: Lô sắt ban đầu vốn là sắt hình, sắt cây (thuộc nhóm sắt loại 1 hoặc loại 2) nếu để rỉ mục bề mặt tạo vảy dày sẽ bị hạ xuống thành sắt loại 3 hoặc sắt ba dớ vụn, khiến đơn giá thu mua sụt giảm từ 30% đến 50%.

>>> Xem thêm: Dịch vụ thu mua phế liệu đồng giá cao tận nơi gom nhanh

Giải Pháp Hạn Chế Hao Hụt Và Tối Ưu Nguồn Thu Cho Doanh Nghiệp

Để bảo toàn tối đa giá trị phế liệu sắt thép trước khi gọi đơn vị thu gom, chủ công trình và quản lý kho bãi nên áp dụng các biện pháp sau:

• Quy tắc "Thanh lý ngay, không tích trữ lâu ngày": Sau khi tháo dỡ công trình hoặc kết thúc hạng mục gia công, cần liên hệ đơn vị thu mua xử lý ngay trong vòng 1-2 tuần, tuyệt đối không để phế liệu dầm mưa dãi nắng qua nhiều tháng.
• Kê lót và che chắn cơ bản: Nếu bắt buộc phải lưu kho chờ đủ số lượng lớn, hãy kê pallet hoặc đà gỗ cách mặt đất ẩm tối thiểu 15-20cm và dùng bạt che phủ phía trên để ngăn nước mưa ngấm trực tiếp.
• Tự phân tách trước khi bán: Không để đống sắt vụn gỉ sét lẫn vào các thanh sắt đặc còn mới. Việc trộn lẫn sẽ khiến toàn bộ đống hàng bị áp tỷ lệ trừ tạp chất của nhóm hàng chất lượng thấp nhất.

Chủ động quản lý và bán sắt phế liệu đúng thời điểm không chỉ giúp mặt bằng công trường luôn gọn gàng, an toàn mà còn ngăn chặn triệt để tình trạng "bốc hơi" lợi nhuận do hao hụt rỉ sét.

🔍 Tìm kiếm có liên quan